Kostprijsberekening Excel - Gratis Voorbeeld
Kostprijsberekening Excel voor zzp en mkb met directe kosten, opslag, marge, BTW, brutowinst, dashboard en 100 voorbereide invoerregels.
Dit kostprijsberekening Excel-voorbeeld berekent per product of dienst de directe kosten, indirecte opslag, totale kostprijs, verkoopprijs, BTW en brutowinst. Het bestand bevat de tabbladen Kostprijsberekening, Overzicht en Instructies, met 100 voorbereide invoerregels en automatische formules.
Je vult uitsluitend de lichtgele cellen in. De eerste negen regels bevatten voorbeeldgegevens, zoals websiteonderhoud, een adviesgesprek en een installatie van een werkplek. Figuur 1 toont de invoertabel met 24 kolommen, van productcode en klant tot margecontrole en BTW-code.
Het tabblad Overzicht bundelt de resultaten per categorie en toont twee grafieken. Instructies legt de rekenlogica uit, inclusief het voorbeeld waarbij 3 arbeidsuren tegen € 75,00 leiden tot € 225,00 arbeidskosten.
Belangrijkste voordelen van dit Excel-sjabloon
- Bereken arbeidskosten automatisch met directe arbeidsuren en een uurtarief, bijvoorbeeld 3 × € 75,00 = € 225,00.
- Neem materiaalkosten, arbeidskosten en overige directe kosten samen in de totale directe kosten.
- Pas per opdracht een opslagpercentage voor indirecte kosten toe, bijvoorbeeld 12% op de directe kosten.
- Bereken de verkoopprijs exclusief BTW vanuit de totale kostprijs en een ingevoerd margepercentage.
- Gebruik BTW-codes H, L en V voor respectievelijk 21%, 9% en 0% BTW.
- Controleer direct de brutowinst en zie met de margecontrole of een regel Winst of Controle nodig krijgt.
- Analyseer maximaal 100 voorbereide invoerregels per categorie in het tabblad Overzicht.
Stap voor stap uitleg
- Open het tabblad Instructies en lees de uitleg over directe kosten, indirecte opslag, marge en BTW-codes.
- Ga naar Kostprijsberekening. Gebruik een nieuwe regel per product of dienst en overschrijf alleen de lichtgele invoercellen.
- Vul product-/dienstcode, omschrijving, categorie, klant, stad en datum in. Kies bij Categorie uit Digitaal, Advies, Techniek, Creatief, Opleiding of Service.
- Vul directe materiaalkosten, arbeidsuren, uurtarief en overige directe kosten in. Excel berekent de arbeidskosten en totale directe kosten automatisch.
- Voer het opslagpercentage voor indirecte kosten en het margepercentage in. Gebruik bijvoorbeeld 12% opslag en 30% marge.
- Kies bij BTW-code H, L of V. Controleer daarna verkoopprijs exclusief BTW, BTW-bedrag, verkoopprijs inclusief BTW, brutowinst en margecontrole.
- Bekijk Overzicht voor aantallen, totale kostprijs, omzet, brutowinst, gemiddelde marge, categorieanalyses en de twee aanwezige grafieken.
Inbegrepen functionaliteit
Kostprijsberekening gebruiken in dagelijkse opdrachten
Een boekhouder, financieel medewerker, ZZP'er of ondernemer gebruikt dit bestand om de prijsopbouw van projecten en diensten vast te leggen. Denk aan een installatiebedrijf dat materiaal, monteursuren en voorrijkosten per werkplek registreert, of een adviesbureau dat uren en externe kosten per klantopdracht verwerkt.
Op Kostprijsberekening staan de invoervelden naast de berekende velden. De kolommen B tot en met G identificeren de opdracht; H tot en met L bevatten de directe kosten; N en Q zijn de invoer voor opslag en marge. K, M, O, P en R tot en met W worden door formules berekend.
Van uren naar kostprijs
Bij Websiteonderhoud staan 3 arbeidsuren en een uurtarief van € 75,00. De arbeidskosten zijn daardoor € 225,00. Met € 25,00 materiaal en € 15,00 overige directe kosten komt de directe kostprijs op € 265,00.
De opslag van 12% bedraagt € 31,80. De totale kostprijs wordt € 296,80. Bij 30% marge rekent het bestand een verkoopprijs exclusief BTW van € 385,84 uit; met BTW-code H komt de BTW op € 81,03 en de prijs inclusief BTW op € 466,87.
Resultaten controleren
Figuur 1 toont de tabel met filter op rij 3 en vastgezette kopregels vanaf rij 4. Figuur 2 toont het tabblad Overzicht met aantallen opdrachten, totale kostprijs, omzet exclusief BTW, brutowinst en gemiddelde marge. De categorieanalyse maakt bijvoorbeeld zichtbaar of Techniek meer omzet of marge oplevert dan Advies.
BTW en kostprijsformules technisch ingericht
Het bestand gebruikt een vaste BTW-tabel op Overzicht: code H staat voor het hoge tarief van 21%, L voor het lage tarief van 9% en V voor 0%. In de praktijk moet je het tarief koppelen aan de prestatie volgens de Wet OB 1968; een vrijstelling is niet hetzelfde als een tarief van 0% bij export.
De BTW-code in kolom X wordt via VERT.ZOEKEN opgezocht in J15:L17. De uitkomst komt in kolom S en wordt vermenigvuldigd met de verkoopprijs exclusief BTW in kolom R. Bij een prijs van € 1.000,00 met code H is het BTW-bedrag dus € 210,00 en de prijs inclusief BTW € 1.210,00.
Opbouw van de formules
Kolom K berekent uren × uurtarief. Kolom M telt materiaal, arbeidskosten en overige directe kosten op. Kolom O berekent de opslag als totale directe kosten × opslagpercentage; kolom P telt directe en indirecte kosten samen.
Kolom R vermenigvuldigt de totale kostprijs met 1 plus het margepercentage. Bij een kostprijs van € 800,00 en 25% marge ontstaat € 1.000,00 exclusief BTW. De brutowinst in V is het verschil tussen verkoopprijs en totale kostprijs.
Administratieve toepassing
Gebruik de bedragen exclusief BTW voor kostprijs- en margeanalyse. De BTW-bedragen horen in de BTW-aangifte en moeten aansluiten op de facturen en de juiste rubrieken van de Nederlandse aangifte. Het bestand vervangt geen controle op bijzondere prestaties, verleggingsregelingen of vrijstellingen.
Fouten in kostprijsberekening met opslag en marge
De meest schadelijke fout is een verkeerd onderscheid tussen marge en opslag. Een kostprijs van € 100,00 met 30% opslag geeft € 130,00, terwijl de brutomarge dan € 30,00 gedeeld door € 130,00 is: 23,08%. Dit bestand gebruikt het ingevoerde percentage als opslag boven op de totale kostprijs, niet als percentage van de verkoopprijs.
Uren en tarieven verkeerd invoeren
Vul 2,5 uur in als 2,5 en niet als 2 uur 50 minuten. Bij een uurtarief van € 95,00 hoort dan € 237,50 arbeidskosten. Een afronding naar 3 uur maakt de berekening € 47,50 hoger en kan bij tientallen opdrachten een aanzienlijk verschil geven.
Controleer ook of het uurtarief kostendekkend is. Een ZZP'er met € 68,00 per uur, 1.300 declarabele uren en € 20.000 vaste kosten heeft niet automatisch € 88.400 winst; niet-declarabele tijd, verzekeringen en pensioen zitten niet vanzelf in het directe tarief.
BTW-code en lege regels
Een foutieve code H in plaats van V zet 21% BTW op een regel die mogelijk vrijgesteld is. Controleer daarom de drie codes op Overzicht en de omschrijving van de prestatie. Laat kolom X nooit leeg bij een ingevulde opdracht, want de opzoekformule levert dan geen passend tarief op.
Let ten slotte op de signalering in W. Een negatieve brutowinst geeft Controle nodig. Dat is geen foutmelding over de formule, maar een aanwijzing dat de verkoopprijs lager ligt dan de totale kostprijs of dat het margepercentage verkeerd is ingevoerd.
Tips om het kostprijsbestand uit te breiden
Begin met een consistente codering. Gebruik bijvoorbeeld WEB-2601 voor websitewerk en INS-2603 voor een installatie. Een vaste code maakt het eenvoudiger om opdrachten terug te vinden en voorkomt dat dezelfde dienst onder verschillende schrijfwijzen in rapportages belandt.
Praktische uitbreidingen
- Pas de zes categorieën aan op je eigen werkproces, maar werk de categorieën op Overzicht tegelijk bij zodat de analyse blijft aansluiten.
- Maak een kopie van het bestand per maand of kwartaal als je een afgesloten rapportage wilt bewaren. De huidige berekeningen gebruiken de regels 4 tot en met 103.
- Voeg in een eigen versie een kolom voor projectnummer toe naast de klantgegevens. Houd de bestaande berekende kolommen intact om de formules niet te breken.
- Gebruik de datumkolom voor periodecontrole. Een opdracht op 08-01-2026 hoort bij januari 2026, ook als de factuur later wordt verstuurd.
Werken met eigen tarieven
Vervang de voorbeeldwaarden door je werkelijke materiaalkosten en interne kostentarieven. Bij 8 opdrachten van gemiddeld € 750,00 omzet en € 520,00 kostprijs bedraagt de totale brutowinst € 1.840,00 vóór andere bedrijfskosten.
Gebruik de grafieken op Overzicht als signaal, niet als volledige financiële rapportage. Het tabblad bevat geen kasstroom, debiteurenlijst of winst-en-verliesrekening. Voor een betrouwbare perioderapportage moet je de uitkomsten daarom naast je boekhouding leggen.
Veelgestelde vragen over dit sjabloon
Het bestand berekent per opdracht de arbeidskosten, totale directe kosten, indirecte kosten, totale kostprijs, verkoopprijs exclusief BTW, BTW-bedrag, verkoopprijs inclusief BTW en brutowinst. De berekeningen staan op Kostprijsberekening.
Er zijn 100 voorbereide invoerregels beschikbaar: rij 4 tot en met 103. De eerste negen regels bevatten voorbeeldgegevens; de overige voorbereide regels kun je voor eigen opdrachten gebruiken.
Code H staat voor 21% BTW, code L voor 9% en code V voor 0%. De codes en tarieven staan op Overzicht in J15:L17. Controleer altijd of jouw prestatie daadwerkelijk onder het gekozen tarief of een vrijstelling valt.
De opslag voor indirecte kosten wordt toegepast op de totale directe kosten. Daarna wordt het ingevoerde margepercentage boven op de totale kostprijs gezet om de verkoopprijs exclusief BTW te berekenen. Een marge van 30% betekent hier dus een opslag van 30% op de kostprijs.
De melding verschijnt wanneer de berekende brutowinst niet positief is. Controleer dan de directe kosten, opslag, marge en verkoopprijs. Een margepercentage van 0% of lager leidt volgens de instructies eveneens tot Controle nodig.
Op het tabblad Overzicht staan de aantallen opdrachten, totale kostprijs, totale omzet exclusief BTW, totale brutowinst, gemiddelde kostprijs, gemiddelde marge en winstgevende opdrachten. Daar staan ook twee grafieken en de analyse per categorie.